Isgucunun Yeni Yuzu: T Calisanlar

Sunday, December 15, 2013

Isgucunun Yeni Yuzu: T Calisanlar



Isgucunun Yeni Yuzu: T Calisanlar
Photo by Estée Janssens on Unsplash

"T Shaped People" terimi  Turkce'ye cevrildiginde kulaga biraz farkli geliyor; "T Calisanlar" sanirim anlamina en yakin ceviri olacaktir. Bu yazimda bu kavrami inceleyecegim.

Kavramla ilgili olarak Turkce kaynak bulmak oldukca zor. Internet uzerinde tarama yapıldıgında daha cok Ufuk Tarhan'in konuyla ilgili paylasimlarina ulasilabiliyor. ((a), (b), (c), (d)) Ingilizce olarak ise bircok yazi ve makaleye ulasmak mumkun. Sarah Davanzo, bu kavrama ilave olarak basta "I" ve "E" calisanlar olmak uzere farkli kavramlar da tanimlamistir. (1)

T Calisanlar

Kavram, ilk kez, 1991 yılında The Independent gazetesinde programlama ve bilgi teknolojileri alanındaki isler uzerine bir yazi hazirlayan David Guest tarafindan dile getirilmistir. (2)

Isgucunun Yeni Yuzu: T Calisanlar
T harfinin yapisindan esinlenen metaforik bu kavram, isgucunun niteligi ile ilgili iki boyuta isaret ediyor. T harfinin dik cizgisi, bir alanda uzmanligi / bilginin derinligini ve yatay cizgisi ise bilginin (disiplinler arasi) kullanim genisligini, yani bu alanda sahip oldugu deneyimi / bilgiyi diger alanlarla isbirligi icinde kullanabilme becerisini temsil etmektedir. Sarah Davanzo'nun da ilgili yazisinda da dile getirdigi gibi, bir anlamda, bugunun hizla degisen dunyasinda hem "generalist" hem de "specialist" olmak onem tasimaktadir. Bunun yanisira, ilginc ve yenilikci fikirlere sahip olmanin yaninda, bu fikirleri hayata gecirebilmek de onem tasimaktadir. Herkes yeni fikirler uretebilir, ancak onemli olan bu fikirlerin uygulayicisi da olabilmektir.

Isgucunun Yeni Yuzu: T Calisanlar
Kevin Wheeler, ilgili yazisinda T Calisanlara duyulan ihtiyacin kaynagini anlatmaktadir. (3) Gectigimiz yuzyilda, "is" tek  bir kisinin becerilerini, yetenek setini ve gorevlerini uygulamasi olarak ve "is tanımi" da bunlarin kayda gecmesi olarak ortaya cikmistir. Bir cok kisinin bir araya gelerek, hepsinin birlikte cabalayarak, her birinin tek baslarina yapabileceginden daha fazlasini ve daha karmasigini uretmesi hareket noktasi olmustur. Ise alimcilar ise, kisinin tek basina yapacagi bu isi en iyi yapacak olani belirleyerek o kisiyi ise almaya calisirlar. "En iyi"nin tanimi da yetenek seti, deneyim ve bir takim gereklilikler olarak onceden belirlenmistir. "Mekanik orgutler"***de bu durum halen gecerli olmakla birlikte, her gecen gun daha az sayida isletme buna ihtiyac duymaktadir. Bunun yerine, artik, daha genis caplı dusunebilen kisilere ihtiyac vardir. Musterilerin gittikce karmasiklasan ihtiyaclarini, yaratici urun ve hizmetlerle cevaplamak icin duzen bozucu ve alisilmisin disinda fikirler ortaya cikarilmalidir. Onceden belirlenmis yetenek setleri yerine, risk alabilen ve yetenekleri gunden gune farklilik gosteren , bu yeteneklerini gelistirerek uygulamaya yansitabilen yeni tip calisanlar revactadir. Buna uygun olarak, T calisanlar, genis kapsamli ve cok yonludur. Fikirlerini bilgi alisverisi sirasinda gayet basarili sekilde dile getirebilirler ve farkli roller ustlenme becerisine sahiptirler, "genis ve cok yonlu" dusunurler. Kevin Wheeler, belirli yetenekler ve deneyimlere odaklanmaktansa, kisilerin ustlenebilecekleri roller uzerine odaklanilacagini belirtmektedir. Teknik alanlardan sosyal alanlara kolaylikla gecebilen, deger katma yetenegine ve zihniyetine sahip calisanlar on plana cikacaktir. Google ve IDEO gibi firmalar, calisanlarina farkli roller ustlenebilecekleri gorevler vermektedir. Onceden belirlenmis bir unvan ve pozisyonda gorev yapan calisanlara gore, kendi istekleri ile belirli rolleri ustlenen calisanlarin daha verimli ve yaratici olduklari tespit edilmistir.

IBM, Apple, Procter & Gamble ve Nike gibi yenilikci firmaların calisanlarinin T calisanlar olması bekleniyor. (4) Bu firmalardan bir tanesi de (Palo Alto, San Francisco, London, Boston ve Shanghai'da ofisleri bulunan yenilikci dizayn firması) IDEO. Firmanin CEO'su Tim Brown, T calisanlari belkemigi olarak gormekte ve aslinda yetenek yonetimine de yeni bir yaklasim getirmektedir. (5)  T calisanin ozelliklerini su sekilde tarif etmektedir. 
T calisan, iki onemli karakteristik boyuta sahiptir: dikey ve yatay. Dikey olan, yaraticilik surecine katkı saglayan becerinin derinligidir. (Endüstriyel tasarimci, sosyal bilimci, is analisti, mimar veya makine muhendisi vb. olmak) Yatay olan ise, disiplinler arasi isbirligine olan egilimdir. Bu da iki boyuttan olusur. Ilki empatidir, sorunlari baskalarinin gozunden tanimlayabilmeyi saglar. Ikincisi ise, baskalarinin disiplinleri icin, sanki bir gun o alanda calisacakmiscasina, heyecan duyar.
Bu noktada I calisanlari soyle tanimlayabiliriz. "Sadece tek ve belli bir (dar) alanda derin bilgi sahibi olan calisanlardir." (Specialist)

Isgucunun Yeni Yuzu: T Calisanlar
T calisanlar, (dikey olarak) problem cozme ve (yatay olarak) caprasik iletisim becerilerine ve butunsel bakıs acisina sahiptir. Inovatif firmalar, calisanlarinin uzmanlik gerektiren konularla basacikabilecek bilgiye sahip olmasinin yanisira digerleri ile verimli sekilde isbirligi yapabilecek ve calisma arkadaslarinin dusunceleri dogrultusunda yeni fikirler gelistirebilecek ozellikte olmasini isterler. Okuldan yeni mezun olanlar, tek bir alanda derin ama dar bilgiye sahiptirler ve I calisan olarak ise baslarlar. Pek cogunun ise, dogru yonlendirilme ile, isbirligi becerisini gelistirerek, farkli ilgi alanlarina yonelerek ve yasam boyu ogrenmeye devam ederek T calisan olma potansiyeli bulunmaktadir. (4) Tim Brown, T calisanlari belirleyerek ise alamanin I calisanlari ise almaktan daha fazla caba gerektirdigini belirtmektedir. Potansiyel I tipi calisanlarin onceden yaptiklari projeleri anlatirken sadece kendisinin katkisindan bahsetmesinin bir soruna isaret ettigini ve potansiyel bir T tipi calisanin digerlerinin kendisine olan yardimlarindan ve projeye olan katkilarindan da bahsedecegini ifade etmektedir. (5)

Isgucunun Yeni Yuzu: T Calisanlar
Uzmanlar, bir takimin ideal olarak hem I tipi hem de T tipi uyelere sahip olmasi durumunda etkinligini arttıracagini belirtmislerdir. (6)

Nasil T Calisan Olunur? (4)
  • Birden fazla beceri uzerine yogunlasin. 
  • Acik ve merakli olun.
  • Genis cesitlilik gosteren alanlara ilgi duyun.
  • Duygusal zeka (EQ) ve empati yeteneklerinizi gelistirmeye calisin.
T Calisana Bir Ornek

I calisan websitesi icin kod yazan kisidir ve tek bu alanda uzmanlasmistir. Ancak, musteriler web sitelerinin tasarimini yaptirdiklari firmadan cift yonlu iletisim, yeni fikirler, yonlendirme ve  etkilesim beklemektedir. Bu da disiplinler arasi takimlarin oncekine gore daha fazla isbirligi icinde olmalarini gerektirir. Bir websitesini tasarlamak, bir tasarimcinin, IT uzmaninin, pazarlama gurusunun ve PR profesyonelinin (kendi uzmanlik alanlarindan farkli) tek bir alana olan katkilari ile  mumkundur (generalist). Bu kisiler ise kendi alanlarinda egitimli kisilerdir (specialist).  (7)

E Calisanlar


Isgucunun Yeni Yuzu: T Calisanlar
Sarah Davanzo'ya gore, E calisanlar "4 E"'nin bir kombinasyonuna sahiptir: Experience (deneyim), Expertise (uzmanlik), Exploration (arastirma, kesif) ve Execution (uygulama, yurutme). (Bu niteliklerden son ikisi gunumuzun ve gelecegin ekonomik kosullarinda oldukca gereklidir.) (1)

Sarah Davanzo, gunumuzun surekli degisen kosullari ile basa cikmak adina bir kac ipucu vermistir. (1)
  • Bir alanda uzmanlasin. (Bu alan uzerine uzun okumalar yapmaniz gerekecektir. Twitterdan okuduklariniz yetmez!)
  • Farkli deneyimlerinizi bir araya getirin. (Yeni seyler deneyin, yeni yerlere gidin, ozumseyin. "Rahatlik alaniniz"dan cikin. Yeni yollarla bu deneyimlerinizi birlestirmeyi deneyin.)
  • Inovatif olun. (Neden bu yolla yapiliyor? sorusunu kullanin. Daha iyi cozumler uretin. Dusunurken "faredelim ki" ifadesini kullanin. Alisilmisin disina cikin. Paradigmalari kirin. Meydan okuyun.)
  • Uretken olun. (Cabaladiginizi gosteren birseyiniz olsun. -Bir blog, ufak bir isletme, bir websitesi, vb.- Fikirlerinizi dokunulabilir hale getirebildiginizi gosterin. Beyin firtinasindan gercek olusuma dogru puruzsuzce ilerleyebildiginizi kanitlayin. Basardiklarinizi kanit olarak gosterin. Sadece dusunen degil, ayni zamanda gerceklestiren de olun.) 

Kaynaklar

(a) T Insan Modeli - Calisan Tedarikci Olacak, Ufuk Tarhan, 03.03.2013
(b) Artik Calisan Anlayisi Degisiyor!, Ufuk Tarhan, 03.03.2013
(c) Multi Degil, Omni Yaklasim ve T Insan, Ufuk Tarhan, 29.11.2013
(d) T Calisanlara Yer Acin, Yesim Sarier Aksi, Kariyer.net IK Blog, 15.11.2013

(1) Business Trend: “E-Shaped” People, Not “T-Shaped”, culturecartography.wordpress.com, 26.07.2012
(2) Cultivating T-shaped Engineers for 21st Century: Experiences in China, 2012, ASEE Annual Conference & Exposition
(3) T-Shaped People, Jobs, And Recruiting, Kevin Wheeler, 11.02.20110
(4) Why Do You Need To Become T Shaped Person?, Asmarterplanet.com, 07.2013
(5) IDEO CEO Tim Brown: T-Shaped Stars: The Backbone of IDEO’s Collaborative Culture, Morten T. Hansen, 21.01.2010
(6) Carrerapartners.com.au/insights/18/
(7) T Shaped People The New Employees Of The Digital Age, Mtmag.com.au
(8) Teknoloji Siniflamalari, Doc. Dr. Hakki Okan Yeloglu

Stupid Question 218: What are T-shaped, Pi-shaped and Comb-shaped skills, and which one should I aim for?, Iris Classon, 08.07.2013
Move Beyond The T-shape, Derk-Jan de Grood, 23.09.2015

*** Mekanik orgutler: Emir komuta zincirinin acikca belirlendigi, orgut uyeleri arasindaki iliskilerin ast ust iliskisine dayandigi, kararlarin ust kademe tarafindan alindigi ve digerleri tarafindan uygulamaya konuldugu, sadece dikey iletisime onem verilen, kontrol alani genellikle dar olan orgutlerdir. (8)

Organik Orgutler: Orgut uyelerinin yapacaklari islerin, uyelerin birbiri ile olan iliskilerine gore yeniden ayarlandigi, ayrintili ve dar gorev tanimlarinin olmadigi, yatay ve dikey iletisime onem verilen, uyeler arasinda danisma iliskilerinin bulundugu, hiyerarsiden uzak orgutlerdir. (8)


Benzer Kitaplar



#24


quick edit

.

.

Benzer Yazilar

0 comments

GUNCEL YAZILAR


ONERILER

Oneriler...





Toplam Yazı Sayisi:

instagram twitter facebook pinterest
tumblr Medium send mail RSS

Icons made by Freepik from www.flaticon.com is licensed by CC 3.0 BY

#yetenekyonetimico


www.yetenekyonetimi.co
www.yetenekyonetimi.co
www.yetenekyonetimi.co


Iletisim

Name

Email *

Message *