Insanlarin Gosterdigi Uyma Davranislari ve Cesitleri

Çarşamba, Şubat 12, 2014

Insanlarin Gosterdigi Uyma Davranislari ve Cesitleri


Resim Kaynak - Unsplash


Insani diger canlilardan ayiran en onemli ozellik sosyal bir varlik olmasidir. Insan icinde yasadigi toplumu/cevreyi etkiledigi gibi ondan etkilenir de. Davranislarinin onemli bir kismi sosyal cevresi tarafindan ve icinde bulundugu sartlar tarafindan sekillendirilir, boylelikle toplumun beklentilerine uygun davranislar sergilenir. Ancak, kisi farkli ortamlarda, farkli sartlar altindayken farkli davranis gosterme egilimi de tasiyabilir.

Topluma uyma davranisi ele alindiginda, uyma davranisinin temelinde, farkli nedenlere dayali oldugu gorulur. Bu nedenler arasinda kisilik, ilgi alanlari, oncelikler, beklenti, imaj kaygisi, geri kalma korkusu ve ustlenilen sosyal rol sayilabilir. Bir grubun parcasi olmaya onem veren ve insanlarin ne dediklerini onemseyen kisilerin uyma davranisi dafa fazla gozlemlenirken, kendi fikirlerini onemseyen kisilerde uyma davranisi daha az gozlemlenir.

Insan bir topluluk icindeyken kimi zaman kendi dusuncelerini cesitli nedenlerle aciklamaktan kacinabilir. Bunun temelinde genellikle cogunluga uyma egilimi yatar. Bazen de cogunluk oyle yapiyorsa, bir nedeni vardir, dogru olan demek ki bu anlayisi hakim olur. Sosyal etkiyle birlikte gelisen uyma davranisi, sosyal duzeyde tahmin edilebilir davranislari da beraberinde getirir ve aslinda toplumsal duzen icin de bu sekilde zemin hazirlanmis olur. (Prof.Dr. Cigdem Kagitcibasi'na ait " Yeni Insan ve Insanlar" isimli kitabin ucuncu bolumu "Sosyal Etki ve Uyma"da konu ayrintili olarak anlatilmistir ve pek cok kitabin da temel kaynagidir.) Benim burada yer vermek istedigim nokta, uyma davranislarinin cesitleri ve arkasinda yatan nedenler.

Uc tur uyma davranisi soz konusudur: Itaat, Ozdeslesme ve Benimseme.


Bu kavramlar kisaca asagida aciklammistir:

Itaat: Kisinin uymama davranisinin sonuclarindan cekinmesi nedeni ile gruba uyma davranisi gostermesidir. Bu davranis kimi zaman kisiyi rahatsiz etse dahi uyma egilimi devam edecektir. (Sonuctan kacinmak amaclanir.) 

Ozdeslesme: Bireyin, birisine veya gruba benzeyebilmek icin uyma davranisi gostermesidir. Benzemek icin caba gosterilen figurun uyma davranisi gosteren kisinin gozundeki degeri devam ettigi surece uyma davranisi da devam edecektir. (Benzeme, "o'nun gibi gorunme" istegi vardir.) 

Benimseme: Kisinin uyma davranisini, nedenlerini dusunerek, gercekten kendi tercihi oldugu icin ve gercekten de dogruluguna ve oyle olmasi gerektigine dair inanci nedeni ile gostermesidir. (Kendi gercegi ile paralel bulup uyma soz konusudur.)


Kaynak

Yeni Insan ve Insanlar, Cigdem Kagitcibasi, Evrim Yayinlari, 2003



Ilgili Kitaplar





#41








quick edit


ANASAYFA

Benzer Yazilar

0 comments

GUNCEL YAZILAR



Oneriler

Oneriler...