Besinci Disiplin - Ogrenen Organizasyon Dusunusu ve Uygulamasi (Kitap)

Wednesday, November 26, 2014

Besinci Disiplin - Ogrenen Organizasyon Dusunusu ve Uygulamasi (Kitap)



Besinci Disiplin - Ogrenen Organizasyon Dusunusu ve Uygulamasi (Kitap)
Peter M. Senge'nin 1990 yilinda cikan ve tum dunyada en cok okunan kitaplar arasina girmis, binlerce makale ve teze konu olmus kitabi "Besinci Disiplin". Ogrenen organizasyon kavrami ilk ortaya atildigi gunden bu yana cok kez tanimlanmis ve tartisilmistir. Dunyada organizasyonlarin gelmek istedigi nokta olmustur, egitim programlari, danismanlar surekli olarak bu konuyu islemektedir. Turkiye'de ise, malesef bu kitapta yer alanlarin cogu su anda uygulama alani bulamamaktadir. Kitap, 1980'li yillardan itibaren yapilan konu ile ilgili calismalarin incelendigi bir kaynaktir.

Calisanlarin sadece kendi pozsiyonlarina odaklandiklari, baska departmandan olan kisilerin aktardiklari sorunlara gercek birer "sorun" gozuyle bile bakmadiklari ortadadir. Sonuc ortadadir. Basarisizliklar karsisinda herkes birbirini suclamakta, ders cikarmak yerine yasanan hayal kirikliklari moralleri bozmaktadir. Dinlemek yerine savunmaya gecmek, karsisindakinin hakli oldugunu icten ice bilse bile kendi dusuncesini diretmek, ortak bir noktada bulusmak yerine dedigini yaptirmak "basari" sayilir hale gelmistir. Kucuk harflerle konusmak ise artik pek bir aranir olmustur. 

Kitapta 27. sayfadan itibaren ogrenme yetersizlikleri siralanmis. Kisilere ogretilen dusunme ve karsilikli etkilesime girme sekilleri bu ogrenme yetersizliklerine neden olmaktadir. Aslinda maddelerin isimleri bile cok sey ifade etmektedir.

  1. "Pozisyonum neyse ben oyum" Organizasyonda, kisinin sorumlulugunun sadece kendi pozisyonundan ibaret oldugunu dusunmesidir.
  2. "Dusman disarida" Isler ters gittiginde bundan bir kaskasini sorumlu tutma egilimidir.
  3. "Sorumluluk ustlenme kuruntusu" Zorluklar icin takim calismasi yapmaktan kacinma egilimidir.
  4. "Olaylara takilip kalma" Dusunurken yakin gecmiste yasanan olaylara surekli takilip kalmaktir.
  5. "Haslanmis kurbaga meselesi" *** Degisime uyum gosterme tarzini ifade eder.
  6. "Tecrubeyle ogrenme hayali" En iyi tecrube ogrenme ile olandir ancak cogu kez alinan kararlarin sonucu dogrudan gozlenemez.
  7. "Yonetici takim miti" Tutarli bir takim goruntusunu korumak icin, anlasmazliklari bastirmak, itiraz ve cekincelerin ifade edilmesinden kacinmak ve kutuplastirici tarzda hareket etmektir.

Besinci Disiplin - Ogrenen Organizasyon Dusunusu ve Uygulamasi (Kitap)
Kitapta 3.bolumde ilk kez 1960'li yillarda Massachusetts Teknoloji Enstitusunde Sloan Yonetim Okulu'nda gelistirilmis bir simulasyona yer verilmistir (sayfa 36). "Bira oyunu" olarak adlandirilan bu ornek, Tek bir marka ureten ve dagitan bir sistemin perakendeci, toptanci ve fabrika acisindan incelenmesine dayanir.

  • Sistematik yapi (ureten) Davranis duzenine ne yol acti?
  • Davranis duzenleri (cevap veren) Uzun sureli trendleri gorme ve degerlendirme
  • Olaylar (tepkici) Kim kime ne yapti?


Olaylarin duz bir bakis acisi ile degil (2+2 her zaman 4 yapmaz; 4 adimlik bir isleme bazen 5-6-7-8 adimda ulasilabilir), birbirini guclendiren, zayiflatan ya da dengeleyen sistemler olarak incelenmesi gerektigini vurgulayan kitapta, 4. bolumde Besinci Disiplinin Yasalari ele alinmaktadir:

  1. Bugunun problemleri dunun "cozum"lerinden kaynaklanir.
  2. Ne kadar sıkı yuklenirseniz, sistem de o sıkılikta geriye itecektir.
  3. Davranis, kotu sonuclardan once iyi sonuclar dogurur.
  4. Bir sorundan kolay cikis, normal olarak o soruna tekrar geri goturur.
  5. Tedavi hastaliktan kotu olabilir.
  6. Daha hizli daha yavastir.
  7. Neden ve sonuc zaman ve uzamda birbiriyle yakindan ilintili degildir.
  8. Kucuk degisiklikler buyuk sonuclar uretebilir - ancak en yuksek kaldirac gucune sahip olanlar cogu kez en az goze gorunur olanlardir.
  9. Hem pastaniz olur, hem de onu yiyebilirsiniz, ama ayni anda degil.
  10. Bir fili ikiye bolmekle iki kucuk fil elde edilmez.
  11. Kabahat yukleme diye birsey yoktur.

Dunyayi Yeni Bir Gozle Gormek 

Ogrenen Organizasyonlarin bes disiplini:

  1. Sistem dusuncesi: Bir sistemi parcalarina ayirarak degil, bir butun olarak gorme disiplinidir. Sistem dusuncesinin yapi taslari arasinda pekistirici ve dengeleyici geribildirimler vardir. gecikmeler de bircok surecin bir parcasini olusturur.
  2. Kisisel hakimiyet (ustalik): Bireysel ogrenme orgutsel ogrenmenin temelidir. Vizyon ile mevcut gercegin farki "yaratici gerilim"i dogurur. Kisilerin ufuklarina surekli olarak aciklik kazandirma ve enerjilerini bu yonde odaklama ile ilgili bir disiplindir.
  3. Zihinsel modeller: Kisinin zihninde yer etmis genellemeler, varsayimlardir ve bunlar anlayis ve eylemleri etkiler. Bu modeller, genellikle bilincaltinda bulunurlar. Acik goruslu olmakla ve bu zihinsel modellerin sorgulanmasi ve gecerliliklerinin arastirilmasi yoluyla degisime uyum saglanabilir.
  4. Paylasilan vizyonun (gorme gucunun) olusturulmasi: Organizasyonda herkes tarafindan paylasilan ortak amac ve degerleri ifade eden bir disiplindir. Insanlar kendilerine soylendigi icin degil, oyle istedikleri icin bu vizyonun pesinden kosarlar. Vizyona ulasmak icin gereken odaklanma, enerji ve alinmasi gereken riskler ancak bu sekilde karsilanir.
  5. Takim (ekip) halinde ogrenme: Tartisma ve diyalogla takim olarak ogrenme disiplinidir. Takim uyeleri bireysel degil, takim olarak dusunmeyi ogrenir. 

Bu bes disiplinin butunsel olarak calismasini saglamak oldukca zor ve zahmetlidir. Bu da ancak sistem dusuncesi ile gerceklestirilebilir. Ancak bu sayede, butun parcalarinin toplamindan daha fazlasi haline gelir. Sistem dusuncesi ancak bir zihniyet degisikligi ile mumkun hale gelir. Olaylarin baglantilarini gormeye baslamak, sorunlara yol acan gercek eylemleri belirlemek bu anlamda ilk adimlardir. 

Yapi Kredi Yayinlarindan cikmis 436 sayfalik kitapla ilgili elestirebilecegim bir nokta, Turkce'ye cevirisinin kotu olmasi ve yer yer anlasilmasi zor cumlelerden olusmasidir. Dunya capinda bu kadar unlu olan, cok konusulan bir kitabin cevirisinin daha ozenli ve anlasilir olmasi gerektigini dusunuyorum. 

***Kitabin sembolu olmus orneklerinden biridir.



Kitabin Kunyesi

Kitabin Adi: Besinci Dispilin  - Ogrenen Organizasyon Dusunusu ve Uygulamasi
Yazar: Peter Senge
Sayfa Sayisi: 436
Yayinevi: Yapi Kredi Yayinlari
Basim Yili: 2007
Kategorisi: Orgutsel Ogrenme, Ogrenen Orgut, Iletisim, Insan Kaynaklari Yonetimi, Orgutsel Gelisim
Orjinal Adi: The Fifth Discipline: The Art & Practice of The Learning Organization
Ilgili Baglntilar: GoodReads, Amazon


Benzer Yazilar

Besinci Disiplin - Peter Senge (Hayat dogrusal akmaz, dairesel akar… Tipki islerimiz gibi), 24.06.2012
Besinci Disiplin - The Fifth Dicipline - Peter Senge, 13.10.2013
Beşinci Disiplin, M.Peter Senge, Subat 2012
Bes Ogrenme Disiplini, 14.09.2007
Beşinci Disiplin Yasaları, 14.09.2007
Kitap ozeti icin: Yonetimin Gelecegi (2006), Melih Arat, Varlik Yayinlari, sayfa 147-153


Ilgili Kitaplar



#141



quick edit

.

.

Benzer Yazilar

0 comments

GUNCEL YAZILAR


ONERILER

Oneriler...





Toplam Yazı Sayisi:

instagram twitter facebook pinterest
tumblr Medium send mail RSS

Icons made by Freepik from www.flaticon.com is licensed by CC 3.0 BY

#yetenekyonetimico


www.yetenekyonetimi.co
www.yetenekyonetimi.co
www.yetenekyonetimi.co


Iletisim

Name

Email *

Message *