Isyeri Sendromlari (1/4)

Wednesday, August 26, 2015

Isyeri Sendromlari (1/4)



Isyeri Sendromlari (1/4)
Photo by Pierre Châtel-Innocenti on Unsplash

Modern is dunyasi eskisinden o kadar farkli ki. X Kusagi ile Y Kusaginin bir iste calisma surelerinden bile anlasiliyor bu durum. Workopolis sitesinde yer alan veriye gore, Kanada'da Baby Boomers kusaginin 2/3'u 50'li yaslarina en az 12 yildir calistiklari isyerlerinde girmislerdir. X Kusagi, kariyerlerinin ilk 12 yilinda ortalama 3,2 iste calismislardir, her iste 3,4 yil kalmislardir. Y Kusagi calisma hayatlarinin ilk 12 yilinda 3,9 iste calismislardir ve her bir iste ortalama calisma sureleri 2,7 yildir. X Kusagi, Y Kusagina gore calistigi her iste ortalama 20% daha uzun kalmistir. Ayni isyerinde kalma ve is degistirme surelerindeki degisim, is hayatinin kurallarini da degistiriyor.

Infografik Kaynak

Yogun is hayati, kariyer beklentisi, rekabet, kapali ortamlarda masabasindan kalkmaya hatta su icmeye bile vakit ayiramadan calismak, calismak zorunda olmak tanidik geldi mi size de? Tanidik gelmesi cok normal cunku bugun, uzmanindan yoneticisine hemen herkesin icinde bulundugu durum bu. Hal boyle olunca, donem donem calisanlar bazi "sendrom"lara kapiliyorlar, kimi zaman bu durumdan kurtulmak icin profesyonel yardima basvuruyorlar, kimi zaman da kendi cabalari ile atlatiyorlar.

Sendromlarin 3 temel nedeni bulunuyor:
  1. Kisinin kendisinden kaynaklanan sendromlar: Kisinin ruh haline bagli olarak ortaya cikar. Moral bozukluklari, degisime hazir olmama, belirsizlikle bas edememe gibi nedenleri vardir.
  2. Yapilan isin iceriginden kaynaklanan sendromlar: Bazi mesleklerin yapisindan kaynaklanan sendromlardir. Kisi, isi geregince gun boyu baskalarinin sorunlari ile ugrasir ve isinde yipratici seyler yasayabilir. Yasadiklarindan olumsuz olarak etkilenir.
  3. Orgut yapisi, surecler ve sistem: Cok duzenli isleyen sistemler veya tam tersi her seyin belirsiz oldugu ortamlar ile calisanin kisiligine uygun olmayan yapilarda calismasi sonucunda ortaya cikan sendromlardir. 



Cam Tavan Sendromu (Glass Ceiling Syndrome)


Cam Tavan Sendromu (Glass Ceiling Syndrome)
Resim Kaynak

Ozellikle son yillarda adi cok gecen bir kavram olan "Cam Tavan Sendromu", ozellikle is hayatinda kadinlara yonelik olarak kullanilsa da erkeklerin de bu sendroma kapilmalari olasidir. Kariyerlerinde belli bir noktaya kadar ilerleyen kadinlar, acikca dile getirilemeyen ama varligini hissettiren bir engelle karsilasirlar, bu engel adeta bir "cam tavan" gibi orada durmaktadir. 1970'li yillarda ABD'de ortaya cikan bir kavramdir. Genellikle hem kisinin kendisinin hem de cevresinin sahip oldugu bir takim onyargilar ile kisinin ozel hayatindan kaynaklanan bir takim sorunlar nedeni ile ortaya cikar. Ancak bu sorunlar belirsiz durumdadir ve bu sendromu yasayan kadin calisan, bu engeli nasil asacagini bilmemektedir. Somut olarak kendisine yoneltilmis bir tehdit yoktur ancak gene de tum cabalarina ve deneyimlerine ragmen kariyerinde olmasi gereken yerde degildir. Genel olarak bu sendromun ne kadar yaygin olduguna ornek vermek gerekirse, firmalarin tepe yoneticileri olarak calisan kadinlarin sayisi dusunulebilir. Sadece Turkiye'de degil, tum dunyada ust yonetimde yer alan kadin calisan sayisi oldukca azdir. Firsat esitsizlikleri ve ayni isi yapan kadin ve erkek calisandan kadin calisana daha az ucret verilmesi egilimi de bu sendromun diger gostrgeleridir. "Ogrenilmis caresizlik" kavrami da "cam tavan sendromu"na paraleldir. Ogrenilmis caresizlik, kisinin kendi icinde yasadigi ve yapmak istedigi seylerde basarili olamayacagini ve onundeki engelleri asla asamayacagini dusundugu ve bu nedenle o ise baslamayi bile hic istemedigi, olumsuz onyargidan olusan bir durumdur. Kisi, oyle bir durum icine girer ki, onundeki engeller kalksa, hedefine ulasmak icin yeterli gucu olsa bile umudunu yitirdigi icin o hedefe ulasmayi denemez bile, artik kabullenmistir.




Issiz Kalma Sendromu (Unemployment Syndrome)


Issiz Kalma Sendromu (Unemployment Syndrome)
Resim Kaynak

Issiz kalma korkusu bir kac sekilde ortaya cikabilir. Mevcut isini kaybetme korkusu yasayarak izne bile cikamama, gec saatlere kadar mesaiye kalma, gerginlik ve motivasyon dusuklugu gozlemlenebilir. Is arayan kisiler icinse, mevcut isinden daha iyi bir is bulamayacagi ya da issiz ise is bulamayacagi ve kendine uygun olmayan bir iste calismak zorunda kalacagi korkusu seklinde ortaya cikabilir. Dikkatini toplayamama, moral bozuklugu ve ozguven eksikligini beraberinde getirir. Bu noktada sendromun temel nedenini belirlemek gerekir. Kisi, issiz kaldiginda toplum icinde edindigi yeri kaybetme korkusu mu yasamaktadir? Gecim sıkıntısı cekecegini mi dusunmektedir? Issizlik kisiye baska hangi sorunlari getirebilir?




Super Anne Sendromu (Supermom Syndrome)

Calisma yasamindaki kadinlar, isyerindeki gorevlerinin yansira ev isleri ile ilgilenmek, evin duzenini saglamak, cocuklarla ve esleri ile ilgilenmek, saglikli ve fit olmak gibi bir takim sorumluluklara da sahip. Hem is hem de sosyal hayatta aktif olarak yer almak bir sure sonra onlari hem psikolojik hem de fiziksel acidan olumsuz etkileyebiliyor. Tum islere yetismeye calismak ve yardim almayi kabul etmemek, 24 saatin yetmemesi ile sonuclaniyor. Kadinin egitimi yukseldikce, geliri arttikca, kariyerinde iddiali sekilde ilerledikce ve her ne kadar esinden destek alsa da evdeki sorumluluklari tum bunlara eklenince "super anne sendromu" ya da baska bir deyisle "zorlanan anne sendromu" veya "modern anne sendromu" ortaya cikiyor. Kisinin her seyde mukemmel olamayacagini kabullenmesi, oncelikler listesi olusturmasi, zaman planlamasi yapmasi sorumluluk ve gorevlerinin disaridan yardim alarak paylamasi en etkili cozum yontemleri. Profesyonel destek de almak yardimci olacaktir.



Tukenmislik Sendromu (Burnout Syndrome)


Tukenmislik Sendromu (Burnout Syndrome)
Resim Kaynak

Tukenmislik sendromu, ozellikle son yillarda cok populer bir konu haline geldi. Uzerine pek cok makale ve tez yazildi / yaziliyor. Yogun is hayatina sahip olan pek cok kiside gorulen bir sendrom. Bir istatistige gore, calisan kisilerin 75-80%'ninde en az bir defa bu sendromun belirtileri yogun sekilde ortaya cikiyor. Bu sendrom, zaman icinde yavas yavas geliserek bir takim faktorlerin etkisi ile guclenir, hem fiziksel hem de psikolojik olarak kisiyi olumsuz etkiler, aile, is ve sosyal yasamda bir takim etkileri gorulur. En onemli nedenleri rol belirsizlikleri ve rol catismalaridir.

Olca Surgevil tarafindan kaleme alinan ve Nobel Akademik Yayincilik tarafindan 2006'da cikarilan "Calisma Hayatinda Tukenmislik Sendromu - Tukenmislikle Mucadele Teknikleri" isimli kitapta konu ayrintili sekilde islenmistir. Kitapta sayfa 7'de yer alan Christina Maslach'in uc boyutlu tukenmislik tanimi soyledir: "Isi geregi insanlarla yogun bir iliski icerisinde olanlarda gorulen duygusal tukenme, duyarsizlasma ve dusuk kisisel basari / yetersizlik hissi". Daha ayrintili olarak da "Isi geregi yogun duygusal taleplere maruz kalan ve surekli diger insanlarla yuz yuze calismak durumunda kalan kisilerde gorulen fiziksel bitkinlik, uzun sureli yorgunluk, caresizlik ve umutsuzluk duygularinin, yapilan ise, hayata ve diger insanlara karsi olumsuz tutumlarla yansimasi ile olusan bir sendrom"dur. Maslach, ayrica bir Tukenmislik Envanteri de gelistirmistir.



Kitabin Kunyesi

Yazar: Olca Surgevil
Sayfa Sayisi: 154 
Yayinevi: Nobel
Basim Yili: 2006
Katgorisi: Tukenmislik Sendromu, Calisma Hayati, Orgutsel Psikoloji, Insan Kaynaklari Yonetimi



Pazartesi - Cuma Sendromu (Monday - Friday Syndrome)


Pazartesi - Cuma Sendromu (Monday - Friday Syndrome)
Resim Kaynak

Pazartesi Sendromu, haftasonu tatili sonrasinda isbasi yapma stresi nedeni ile dusuk motivasyon gosterme egilimidir. Genellikle pazar gunu ogleden sonradan itibaren bir cok calisanin ruh hali bu yonde degisse de, cuma aksamindan itibaren tum haftasonunu pazartesi gunu isyerine nasil gidecegini dusunerek geciren calisanlar da var. London School of Economics'in iki calisani tarafindan yurutulen bir arastirmaya gore ise, Pazartesi gunu yasandigi dusunulen sendrom aslinda en cok Sali gunu hissediliyor ve aslinda Sali sendromuna donusuyor. Bu konuda 06.01.2014 tarihinde blogumda "Pazartesi Sendromu Mu, Sali Sendromu Mu?" isminde bir yazi paylasmistim. Buna gore, sanilanin aksine pazartesi gunu aslinda haftasonunun olumlu etkisi devam ediyor, bu nedenle pazartesi sendromu aslinda pek yasanmiyor. Sali gunu ise islerin yogunlugu ile birlikte, bir onceki haftasonunun etkisi geciyor, gelecek haftasonu da cok uzak hissediliyor, esas sendrom sali gunu yasaniyor.

Pazartesi - Cuma Sendromu (Monday - Friday Syndrome)
Cuma Sendromu ise, gun bitiminde haftasonu baslayacagi icin isleri biraz daha agirdan alma durumudur, nasil olsa Pazartesi gunu sizi "yepyeni" bir hafta beklemektedir, islerin birazini bu yeni haftada yapmanin bir sakincasi yoktur. Cuma gunu pek cok kisiye sorsaniz, zaman bir turlu gecmek bilmez, calisanlarin aklinda yapmasi gereken isten cok, haftasonunu nasil gecirecegi ve tatil plani vardir. Genellikle ogle aralari yarim saat kadar uzatilir, yemege erken gidilir ve biraz gec donulur. Cuma gunu ogleden sonralari pek cok firma "Happy Hour" yapar ve calisanlarini bir araya getirir. Happy Hour'da ayakustu konusmalar yapilir ve pek az is konusulur. Twitter'da ise #TGIF*** hastagi ile paylasimlar yapilir.

***TGIF: Thank God It's Friday!



Dunning Kruger Sendromu (Dunning Kruger Syndrome)


Dunning Kruger Sendromu (Dunning Kruger Syndrome)
Grafik Kaynak

Yetkin ve yetkin olmayan kisilerin olaylara bakis acilarindaki ve yorumlarindaki farkliliklara dayanan Dunning Kruger Sendromu, 1999 yilinda Cornell Univeritesi'nde calisan iki psikolog Justin Kruger ve David Dunning tarafindan ortaya atilmis ve 2000 yilinda psikoloji alaninda kendilerine Nobel odulu kazandirmistir.

Yapilan arastirmalar gostermistir ki, bir konu hakkinda gercekte az sey bilen / hic birsey bilmeyen kisiler, kendilerinin o konuda bilgi sahibi olduklarina inanma egilimi tasimaktadirlar. Aslinda oldukca eski bir dusunce olmasina ragmen Kruger ve Dunning tarafindan ismi konularak net sekilde tarif edilmistir. Ikilinin yaptiklari calismanin basligi da konu hakkinda fikir vermektedir. "Yeteneksiz ve farkinda degil (Unskilled and unaware of it)". Buna gore, bilgisiz veya donanimsiz kisiler, sahip olduklari yetkinlikleri ve uzmanliklari abartma egilimi icine girerler, bunun tam tersine gercekten uzman olan kisiler de kendilerini kucumseme egilimi gostermektedir. Bu sendrom, pek cok kaynakta donanimsiz olan kisilerin kendilerini ustun gormesi yonuyle ele alinmakla birlikte, ben burada diger yonune de vurgu yapmak istiyorum. Bilgi cogu kez mutevaziligi de beraberinde getiriyor. Cunku hangi konu olursa olsun aslinda ogrenmenin, bilgi edinmenin sonu yok. Hal boyle olunca da, belli bir alanda bilgi edinmeye baslayan kisi kendisini daha yolun basinda hissediyor ve "ben ne bilirim ki?" dusuncesiyle kendini geri cekme egilimine giriyor. Bunun tam tersine bir konuda derinlemesine bilgi sahibi olmayan bir kisi ise, "bu konu ne kadar zor olabilir ki?" diyor ve sahip oldugu temel duzeyde bilgiyi abartarak cevresine yansitma egilimine giriyor. Burada gecen "bilgi seviyesi" yerine "deneyim"i getirirsek ayni yorumlamalar gecerli olacaktir.

Dunning Kruger Sendromu ile ilgili olarak 02.04.2014 tarihinde yayinladigim "Dunning Kruger Sendromu Nedir?" baslikli yaziya buradan ulasabilirsiniz.



Devam edecek…

Isyeri Sendromlari (2/4), 29.08.2015
Isyeri Sendromlari (3/4), 02.09.2015
Isyeri Sendromlari (4/4), 05.09.2015



Kaynaklar / Ilgili Yazilar

Sizin Sendromunuz Hangisi?, Ozgur Sahin, 30.08.2010
Sizin Sendromunuz Hangisi?, Psk. Selin Ucal, 25.08.2010
Cam Tavan Sendromu ve Kadınların Üst Düzey Yönetici Pozisyonuna Yükselmelerindeki Engeller: Balıkesir İli Örneği, Edip Orucu, Recep Kilic, Taskin Kilic, Celal Bayar Universitesi Yonetim ve Ekonomi, 2007-14/2
Süper Anne Sendromu Hasta Ediyor, 22.09.2010
Süper Anne Olmak Zorunda Değilsiniz!
Modern Anne Sendromu Nedir?, Elif Acikgoz
'Süper Kadın' Sendromuna Dikkat!, Secil Kilic, Haziran 2012
Super Anne Sendromu, 15.04.2015
Tukenmislik Sendromu, Psikyatr Ozlem Mestcioglu, 25.01.2005
Tükenmişlik Sendromu Nedir? Kurtulmak Için Ne Yapmalı?
Kralice Ari Sendromu, Nigar Atay, 05.03.2015
Thank God It's Friday Syndrome
Hasta Bina Sendromu, Sena Turkmen, 25.01.2015
Hasta Bina Sendromu, Zeynep Erdogan Zeydan, Ozgur Zeydan, Yilmaz Yildirim, IX. Ulusal Tesisat Muhendisligi Kongresi, 2009
Hasta Bina Sendromu(HBS) Nedir?, Mujgan Kahraman
Hasta Bina Sendromu (HBS)
Is Moonlighting Right For You?, Joshua S. Coren, Family Practice Management, 2007 Mar; 14(3):41-44
The Dual-Career Syndrome … With A Twist!, Koon Mei Ching
Corporate Stockholm Syndrome, James Ulrich, 14.03.2014
Modern Cağın Modern Hastalığı: Kronik Yorgunluk Sendromu
How to Protect Your Employees From Multi-Boss Syndrome, John Krautzel, 15.07.2015
Yeni Cam Tavan “Queen Bee” mi?, Turkish Time, Ekim 2014
İş Yaşamındaki Kadınlar/ Kralice Ari Sendromu, Merve Tepeli Yuruten
The Tyranny of the Queen Bee, Peggy Drexler, 07.03.2013
Mean Girls At Work, 02.07.2013
'Tim Bright Shared His Ideas On Queen Bee Syndrome In Turkish Time', Tim Bright, 21.10.2014
Corporate Stockholm Syndrome, 03.10.2013
What is Queen Bee Syndrome?
Cinderella Syndrome
How To Deal With “Multiple Boss Madness”, Lynn Taylor, 23.02.2011
Dead-End Jobs: Are You Suffering From Stockholm Syndrome?, Chad Fowler, 30.12.2010
Many Americans Are Experiencing Cinderella Syndrome, J.T.&Dale, 16.01.2011
How to Avoid Dead-End Career Syndrome, John Brandon, 06.05.2015
Yüzyılın Büyüyen Problemi: Mükemmeliyetçilik, Pelin Atasoy, 02.06.2013
Yazilimci Olmanin Stresi, Seyfi Aslan Gecinen, 03.04.2014
Impostor Sendromunu Yenin, Burcu Ozcelik Sozer, 15.09.2014
I'm not good enough, Hannah Frankel, 15.01.2010

#233



quick edit

.

.

Benzer Yazilar

0 comments

GUNCEL YAZILAR


ONERILER

Oneriler...





Toplam Yazı Sayisi:

instagram twitter facebook pinterest
tumblr Medium send mail RSS

Icons made by Freepik from www.flaticon.com is licensed by CC 3.0 BY

#yetenekyonetimico


www.yetenekyonetimi.co
www.yetenekyonetimi.co
www.yetenekyonetimi.co


Iletisim

Name

Email *

Message *