Dogum Siraniz Kariyerinizi Etkiliyor Mu?

Saturday, November 07, 2015

Dogum Siraniz Kariyerinizi Etkiliyor Mu?



Resim Kaynak - Pexels


Ailenizde kacinci siradaki cocuk oldugunuz sizin elinizde degil belki ama hayatiniz boyunca sizin pesinizi birakmayacak olan bir konu. Ustelik dogum siraniz, kariyerinizden kisilik yapiniza, nasil bir es olacaginizdan egitiminize kadar bir cok alanda sizi etkiliyor. Bu konuda gecmisten bugune yapilan bir cok arastirma var. 

2013 yilinda Duke Universitesi'nden V. Joseph Hotz ve Washington Universitesi'nden Juan Pantano    tarafindan NBER (The National Bureau of Economic Research) kurulusu araciligi ile yayinlanan Strategic Parenting, Birth Order and School Performance isimli makalede anne babalarin dogan ilk cocuklarini sonradan dogan diger cocuklarina gore daha kati disiplin altinda yetistirdiklerini, sonradan dogan cocuklarini ise daha serbest biraktiklarina yer vermislerdir. Ilk cocuklardan ailelerinin beklentileri oldukca yuksektir. Ayni zamanda, anne babalar bu konudaki ilk deneyimlerini yasamakta ve adeta "ipleri elden birakmama" gayreti gostermektedirler. Bu ifadeye bazi itirazlar gelebilir, tabi ki bazi istisnalar da olabilir. Ancak, ikinci ve sonraki cocuklarin ilk cocuga gore anne ve babanin daha ileri yaslarinda dogmasi nedeni ile anne babalarin maddi durumlarinin daha iyi olmasi olasidir, sonucta daha fazla birikim yapabilecekleri belli bir zaman gecmistir. Ayni zamanda, cocuk bakimi ve yetistirme konusunda artik daha fazla bilgi sahibidirler ve deneyim kazanmislardir. 1979 tarihli "NLSY - National Longitudinal Survey of Youth" arastirmasina gore, anneler ilk cocuklarini daha basarili olarak gorme egilimindedirler. (1)

Sonraki yillarda ayni orneklem uzerinde duzenli olarak yapilan NLYS sonuclari, 1990-2008 yillari icin asagidaki tabloda ve grafikte ozetlenmistir. Arastirmaya katilan annelerden bir cogunun 2 veya daha fazla cocugunun olmasi nedeni ile ilk cocuk ile ilgili egilimleri daha dogru sekilde ortaya cikmistir. Tablo ve grafik incelendiginde gorulecegi gibi, ilk cocugun sinifinin en iyi olma egilimi 33,8% iken, ikinci cocuk icin 31,8%, ucuncu cocuk icin 29,0% ve dorduncu cocuk icin 27,2%'dir. Basarisiz bir ogrenci olarak algilanma acisindan degerlendirildiginde, ilk cocuk 1,8%, ikinci cocuk 2,0%, ucuncu cocuk 2,1% ve dorduncu cocuk 3,6% oranlarini almaktadir. Sonuclardan da goruldugu gibi, sonradan dogan cocuklarin basarili olarak algilanma oranlari daha dusuktur. (2)

Kaynak - Sayfa 8


Anne babalarin ilk cocuklari icin sergiledikleri davranis bicimi, bir cok ornekte ilk cocuklarin okulda daha basarili olmasi ile sonuclanir. Ornegin, unlu CEO'lar ve buyuk liderler incelendiginde bir cogunun ailelerinin ilk cocugu veya tek cocugu olduklari gorulecektir. Ayni zamanda, Nobel odulu alanlardan bircogu, ABD baskanlarindan yarisindan cogu, ABD'li tum astronotlar da ailelerinde ilk cocukturlar. (3)

Bir inanisa gore, bir kisinin yaptigi ilk pankek, en "farkli" olanidir. (Why Does the First Pancake Always Turn Out the Worst? - 16.12.2008 - Roxanne Webber) Bu teori, ebeveynlige ilk cocuklarin IQ'sunun daha yuksek oldugu, ileriki hayatlarinda daha basarili kisiler haline geldikleri seklinde uyarlanabilir. Bu teoriyi bir adim geride birakacak baslica teoriler sunlardir: (4) (8) (10) (11)

  1. Bolunmus Ilgi Teorisi: Daha once dogan cocuklar, anne babalarindan daha fazla ilgi gorurler, kendilerine daha fazla zaman ayrilir. Cunku, ilgiyi paylasacaklari kardesleri ya daha dogmamistir, ya da sayilari az oldugu icin gerekli ilgiyi alabilmektedirler.
  2. Kotu Genler Teorisi: Ilk cocugun IQ'sunun daha yuksek olmasini, sonraki cocuklara aktarilan ve giderek daha az "yetenekli" hale gelen genetik mirastir, zayif bir aciklamadir.
  3. Bu Kadar Cocuk Yeter Teorisi: Bazi ebeveynler, cocuk yetistirmekle ilgili kotu deneyimlerinden sonra daha fazla cocuk sahibi olmak istemezler. Gene de sonraki cocuklari dunyaya geldiginde, onlara daha az ilgi gosterirler. Cok daha fazla "problemli" bir cocuklari olana kadar da "yeter" demezler.
  4. Ogretecek Kimse Yok Teorisi: Yasi daha buyuk olan cocuklar, kardeslerine ders calismalarinda yardimci olur, bu durum onlarin ogretme yeteneklerini gelistirir, bu da okulda ki basarilarina yansir.
  5. Bosanma Teorisi: Bosanma gibi aile icinde yasanan olumsuzluklar, ilk cocuktan cok yasi daha kucuk olan diger cocuklari negatif yonde etkiler.
  6. Tembel Ebeveyn Teorisi: Ilk cocuklarina "ebeveynlikte basarisiz olma korkusu ile" oldukca fazla enerji harcayan anne babalar, sonraki cocuklarini daha serbest birakirlar, cunku hem kendilerini bu konuda kanitlamis hissederler hem de "tembellesme" egilimine girerler.

Yukarida da yer verdigim gibi, Ekonomist Joseph Hotz ve Juan Pantano'nun arastirmasinda vardiklari sonuc teori 6'yi desteklemektedir.


Michael Grose - Why First Borns Rule the World and Last Borns Want to Change It - 2003

Ailede ki dogum sirasinin onemine ilk dikkat ceken Avusturyali psikolog Alfred Adler'dir. Adler ilkelerine gore egitim almis olan Avustralyali cocuk gelisimi uzmani, aile danismani ve psikolog Michael Grose da konuyu 2003 tarihli Why First Borns Rule the World and Last Borns Want to Change It isimli kitabinda ele aliyor. Yazara gore, insanlar dogdugu andan itibaren anne babalarindan ilgi gormek icin bir nevi yarisa giriyorlar. Ilk cocuklar, ev icinde baska rakipleri olmadigi icin bu konuda daha one cikiyorlar. Ayni zamanda, ilk cocuklar, daha guclu karakterli olarak yetistiriliyor, zorluklarla daha kolay mucadele eder hale geliyor. (3)

Norvec bilimadamlari tarafindan yapilan ve Temmuz 2007'de Science dergisinde yayinlanan bir arastirmaya gore, ilk cocuklarin IQ puani, kardeslerinden az da olsa daha yuksek cikiyor. Bu fark, ortalama 2,3 puan olarak belirlenmis. Arada cok buyuk bir acik olmasa da, bilimadamlari bu farkin ikinci sinif bir universite yerine iyi bir universiteye giris icin yeterli olabilecegini veya kisinin daha iyi bir is bulmasini saglayabilecegini belirtiyor. 18 ve 19 yaslarindaki toplam 244.000 erkek uzerinde yapilan zeka testi sonuclarinda, ilk cocuklarin puani ikinci cocuga, ikinci cocuklarin puani ise ucuncu cocuga gore daha fazla olarak belirlenmis. (5) (6) (7) (12)




Dogum Sirasi ve Kariyer

Ilk Cocuk

Kisilik: Ailede ilk dogan cocuklar, kardeslerine gore daha hirsli, iddiali, baskin ve disiplinli olurlar. Basari icin kararlidirlar, pozisyonlarini ve mevkilerini kaybetme korkusu tasirlar. (13)
Egitim: Exxes Universitesi tarafindan gerceklestirilen bir arastirmaya gore, en buyuk cocugun universitede cift anadal yaparak egitim gormesi kardeslerine oranla 16% daha fazla olasidir. Ilk cocuklar genellikle uzmanlik gerektiren ve kendilerini referans alabilecekleri alanlarda egitim almayi secerler. (14)
Kariyer: Ilk cocuklarin sectikleri meslekler arasinda tip, muhendislik, hukuk gibi alanlar vardir. CEO'lar genellikle ilk cocuklarin arasindan cikar. (13)


Ortadaki Cocuk

Kisilik: Ikinci cocuklar, oldukca bariscildirlar, muzakerede iyidirler ve uzlasmacidirlar. Uyumludurlar, diplomatiklerdir ve sosyaldirler, ailelerine kiyasla arkadaslari ile aralari oldukca iyidir. (13)
Egitim: Derslerde basarilidirlar, ancak standart testler gibi performans hedeflerinin belirgin oldugu alanlarda daha basarili olurlar, rekabetle aralari pek iyi degildir. (14)
Kariyer: CareerBuilder.com'un arastirmasina gore, profesyonel sporcu olmak, satis, hukuk, hemsirelik, operatorluk gibi alanlarda basarili olurlar. Muzakere yeteneklerini kullanabilecekleri meslekleri secmelidirler. Insanlar arasi iliskileri oldukca iyidir. (13) (14)

En Kucuk Cocuk

Kisilik: Ailelerinde en kucuk cocuk olanlar, ilgi odagi olmayi severler ve bunu devam ettirmek isterler. Espri anlayislari gelismistir, oldukca yaraticidirlar. Baskalarini kendi istekleri dogrultusunda yonlendirirler. (13) Arkadaslari arasinda oldukca populerdirler ve hos karsilanirlar. (14)
Egitim: Okulda zorlanmalari olasidir. Anne babanin gozetimi arttikca basarilari da yukselir. (14)
Kariyer: Gazeticilik, satis, atletizm, sanat, tasarim, reklamcilik gibi daha cok yaratici olmayi gerektiren, ofis disinda calisabilecekleri alanlari secerler. (13) Mevcut islerinde en az mutlu olanlar, genellikle bu gruptadir. (13)

Tek Cocuk


Kisilik: Basari odaklidirlar. Elestiriyi pek sevmezler ve mukemmelliyetcidirler. Yasitlarina gore daha hayalperesttirler. (13) Oldukca bagimsizdirlar, grup icinde ve yasitlari olmak yerine yetiskinlerle birlikte zaman gecirmeyi severler. (14)
Egitim: Ilk cocuklar gibi okulda basarili olurlar. (14)
Kariyer: Islerini baskalarina delege etmede sorun yasarlar. Kariyerlerinde elde ettikleri pozisyonu korumak icin devamli caba harcarlar. 

Ikizler

Kisilik: Ayni kosullarda buyumeleri ve ayni genleri paylasmalari nedeni ile, ikizlere genellikle ayni davranilir. Farkli alanlara ilgi gosterseler de kardes olanlara gore daha az catisma egilimi tasirlar. Birbirlerine cok yakin olurlar. (13) Bagimsiz olma ve kisilik gelisimi ile ilgili bir takim sorunlar yasamalari olasidir. (14)
Egitim: Akademik acidan basarili olma konusunu digerlerine gore daha az dusunurler. (14)
Kariyer: Birlikte yer alabilecekleri benzer kariyerler secerler. Birbirleri ile rekabet etmek yerine guclerini birlestirmeyi secerler. Iyi birer girisimci olabilirler. (14)

Dizilerden Ornekler

Full House (1987-1995), Friends (1994-2004) ve Modern Family (2009-…) gibi unlu dizilerde de kardes olmalarina ragmen basari duzeyleri  ve hayata bakis acilari birbirinden cok farkli olan karakterler yer almaktadir.

D.J. Michelle & Stephanie Tanner - Full House - Resim Kaynak

Monica & Ross Geller - Friends - Resim Kaynak
Alex, Haley & Luke Dunphy - Modern Family - Resim Kaynak



Kaynaklar
(2) Strategic Parenting, Birth Order and School Performance, Joseph Hotz ve Juan Pantano, Ekim 2013, National Bureau of Economic ResearchWorking Paper 19542, http://www.nber.org/papers/w19542
(3) The Birth Order Effect, Psychologies.co.uk, 05.07.2012
(5) Study: First-born kids become CEO material, USAtoday.com, 03.09.2007, Del Jones
(7) Study: First Born Have Highrt IQs, CBSnews.com, 21.06.2007, Miranda Hitti
(9) Why do first-born children do better in school than their siblings?, Treehugger.com, Katherine Martinko, 22.10.2013
(10) Why First-Born Children Are Smarter?, BusinessInsider.com, Derek Thompson, 06.12.2014
(11) First Children Are Smarter—but Why?, TheAtlantic.com, Derek Thompson, 21.10.2013
(12) Firstborn Sons Have Higher IQs, Norway Study Finds, Reuters.com, Ishani Ganguli, 22.06.2007
(13) Can Birth Order Determine Your Career?, Cnn.com, 22.10.2008 
(14) How Birth Order Predicts Your Success, Dailyworth.com, 16.02.2015, Erin Bucklann
(16) Ilk Cocuklar Neden Basarili?, Milliyet.com.tr, 07.07.2012
(17) Ilk Cocuklar Daha Basarili, Posta.com.tr, 11.12.2009
(18) Dogum Sirasi Karakteri Nasil Etkiliyor?, Hurriyet IK, 30.01.2012, Burcu Ozcelik
(19) Why Does the First Child Get the Gold? An Economics Answer, PBS.com, Simone Pathe, 30.10.2013
(22) More Parental Attention May Give First-Born Kids Advantages, Npr.org, Shankar Vedantam, 13.05.2014
(25) Firstborn Children More Successful Than Siblings, Study Says, Alligator.org, Jensen Werley, 07.11.2013
(26) For Higher Achievers Hire Firstborns, FT.com, Maxine Boersma, 04.09.2014




Ilgili Kitaplar

Kazanmak Icin Doganlar - Kevin Leman Kacinci Cocuksunuz? - Kevin Leman



#259





quick edit

#yetenekyonetimico 4 yasinda!

Anasayfa

Benzer Yazilar

0 comments

GUNCEL YAZILAR


ONERILER

Oneriler...





Toplam Yazı Sayisi:

instagram twitter facebook pinterest tumblr Medium RSS send mail

Icons made by Freepik from www.flaticon.com is licensed by CC 3.0 BY

#yetenekyonetimico

www.yetenekyonetimi.co
www.yetenekyonetimi.co
www.yetenekyonetimi.co
yetenekyonetimi.co 4 yasinda!
www.yetenekyonetimi.co

Iletisim

Name

Email *

Message *