Akildisinin Mantigi - Evdeki ve Isteki Mantiga Baskaldirmanin Beklenmedik Faydalari (Kitap)

Cumartesi, Şubat 20, 2016

Akildisinin Mantigi - Evdeki ve Isteki Mantiga Baskaldirmanin Beklenmedik Faydalari (Kitap)



Akildisinin Mantigi - Evdeki ve Isteki Mantiga Baskaldirmanin Beklenmedik Faydalari / Dan Ariely / 2014

"Akildisi Ama Ongorulebilir" kitabinin yazari Dan Ariely'nin 2010 yilinda benzer konular uzerine kaleme aldigi "Akildisinin Mantigi" isimli kitap Turkiye'de 2011 yilinda Optimist Kitap tarafindan yayinlanmistir.

Bir cok olayda "olumlu uzun vadeli" etki ugruna "olumsuz anlik etki"ye katlanmak gerekir. Ancak uzun vadeli cikarlar ugruna kisa vadeli zorluklara katlanmak sorun yaratan bir durumdur, cogu kez insanlar bundan kacinma egilimindedir. 

Insanlar akilci davranabilselerdi daima kendi yararlarina uygun kararlar alirlardi. Bu klasik iktisadin dayandigi noktadir. Davranissal iktisat ise, insanlarin akilci ve mantikli davranmadiklari durumlar da dahil olmak uzere kararlari sekillendiren gizli gucleri ortaya cikarmak ve devreye giren diger etkenleri incelemektedir. 

Genel varsayima gore bir amaca ulasmak icin kisinin motivasyon duzeyi ne kadar yuksek ise harcadigi caba da o duzeyde artacak ve hedefine daha da yaklasacaktir. Firmalarin tepe yoneticilerine yaptiklari yuksek odemelerin ardinda bu fikir yatmaktadir. Yazar ve bir grup arastirmaci, yuksek odemelerin ve tesviklerin performansa olab etkisini ortaya cikarmak uzere bir deney yapmislardir. Deney Hindistan'da gerceklestirilmis ve katilanlara kucuk, orta ve cok buyuk oranlarda primler kazanabilecekleri yaraticilik, konsantrasyon, hafiza ve problem cozme becerilerine yonelik gorevler verilmistir. Sonucta en yuksek prim icin gorevleri tamamlamaya calisanlar, kucuk ve orta derecedeki prim almak icin caba gosterenlere kiyasla kendilerini daha fazla baski altinda hissetmisler ve bu durum da performanslarini olumsuz etkilemistir. Bu durum ozellikle bilissel yetenek gerektiren isler icin gecerlidir. (Ucret ve yan haklar yonetimi icin dikkat edilmesi gereken bir nokta!) Kayiptan kacinma kavrami ise kitapta "size ait oldugunu dusundugunuz bir seyi kaybetmenin yol actigi mutsuzluk onu kazanmanin verdigi mutluluktan daha agir basmaktadir" seklinde tanimlanmistir. Insanlarin akildisi davranma egilimleri onemli kararlarin esiginde ve kendilerinden yuksek performans beklenildiginde yukselmektedir. 

Klasik iktisat gorusune gore canlilar en az cabayla en fazla kazanci elde etmeye calisirlar. Davranissal iktisat acisindan bakildiginda ise anlam arayisi ve caba gostererek birseyleri kazanma devreye girer. Calismanin anlamli oldugunu dusunen bir kisi ayni motivasyonla calismaya devam ederken, emeginin anlamsiz oldugunu ve bosa gittigini dusundugu anda motivasyonunu kaybetmektedir. 

Arka Kapak

İnsanlar kendi cabalari ile yaptiklari seylerle - mobilya kurma, corba, kek yapma, vs. - gurur duyarlar ve ortaya cikan sonucla duygusal bir bag olustururlar. Yazar, bu durumu IKEA etkisi olarak tanimlamistir. IKEA'dan alinan urunler cok fazla kaliteli veya son moda olmayabilir ancak onlari icinden cikan yonerge kagidina gore kurmakla harcadiginiz zaman icinde mobilya ile duygusal bag kurulur. 

Sanayinin gelismesi ve uretim maliyetlerinin azalmasi ile birlikte bugun musteriler kendi isteklerine gore urunleri satinalabiliyorlar. Ayrica, bir cok firmanin internet uzerinden kendinize ozel urun tasarlamaniza olanak saglayan sistemleri bulunuyor. Bu sekilde kendi istediginiz sekilde bir ayakkabi, bir kolye ucu, bir defter, hatta araba tasarlayarak satin alabilirsiniz. Ustelik o urun sadece sizde olacaktir. 

Kisilerin kendi urettikleri fikirleri baskalarinin fikirlerinden daha fazla sahiplendikleri, savunduklari ve dogru kabul ettikleri, kendi bulduklari cozumleri daha fazla benimsedikleri tespit edilmistir. Bu egilim, bazi durumlarda orgut kulturlerine de yansir ve firmalar kendi gelistirmedikleri bir urun/teknoloji uzerinde calisarak piyasaya daha iyisini cikarmak icin ugrasmak istemeyebilirler. 

Intikam ve guven ayrilmaz butundur. Insanlar tanimadiklari kisilere bile guvenmek isterler. Ancak guvenleri kotuye kullanilirsa ve intikam almak icin harekete gecerlerse kendi ellerindekini de kaybetmek pahasina karsi tarafi cezalandirirlar. 

Uyarlanma, insanlarin cevrelerinde meydana gelen degisikliklere kolayca ayak uydurmalarini saglayan bir ozelliktir. Ornegin karanlik bir ortamdan (sinema salonu gibi) aydinliga cikinca insan gozu ilk once kamassa da kisa surede normal gorusune kavusur. Ayni sekilde goz hem cok karanlikta hem de cok parlak isiginda cevreyi gormeye devam eder yani farkli kosullara uyumludur. Hedonik uyarlanma ise bir seye karsi en basta ortaya cikan olumlu ve olumsuz duygularin zaman icinde etkisinin zayiflamasidir, o seyin artik siradan hale gelmesidir. Gelecege donuk tahminlerde insanlar meydana gelecek seylere karsi dogru uyum seviyelerini tahmin edememekte bu nedenle iyi olaylari oldugundan cok daha iyi ve mutluluk verici, kotu olaylari ise oldugundan daha kaygi verici olarak gorme egilimine girerler. Olaylar gerceklestikten bir sure sonra denge yakalanir, mutlu edici seylerin etkisi azalir ya da kotu seyler daha az kaygi verici hale doner. Uyarlanma surecini degistiren etkenlerden biri surece ara vermek ve sonrasinda devam etmektor. Yapilan arastirmalara gore, sinir bozucu deneyimlerde ara vermek uyarlanma yeteneginin azalmasina ve yeniden kazanilmasina neden oldugu icin surecin daha kotu algilanmasina neden olur. Keyif verici deneyimlerde ise kisa molalar vererek devam etmemin algilanan keyif duzeyini olumlu yonde etkilemektedir. Bir baska acidan alisveris ele alindiginda ihtiyac duyulan urunler hepsi ayni anda degil de belirli zaman araliklari ile satin alindiginda daha ust mutluluk seviyesine erisilir. Sinir bozucu veya uzucu deneyimleri ise parcalara bolmek yerine tek seferde yasamak daha az uzuntu verir. 

Ic Kapak

Kitapta yer alan iki farkli bolumde neden genellikle cekici kisilerin gene ayni seviyede cekici olan kisilerle flort ettikleri ve online flortun gercek hayata tasinmasi sonucu ortaya cikan farkliliklar degerlendirilmis. 

Tek bir kisinin dramatik hikayesi milyonlari ekrana baglarken cok sayida kisinin basina gelen trajedi ayni oranda dikkat cekmeyebiliyor. Bir kisinin basina gelenler cok sayida kisiyi ilgilendiren kotu bir olaya kiyasla daha fazla ilgi cekebiliyor. Bunun cok sayida ornegi var. Dunya capinda buyuk yardim kuruluslari da bundan dolayi yardima ihtiyaci olan bir grup icin yardim cagrisi yapmaktansa, temsili olarak isim, yas ve resim paylasarak o grup icinden birini on plana cikararak yardim toplamaya calismaktadir. Yazar, bu durumu "tanimlanabilir (saptanabilir) kurban etkisi" olarak adlandirmistir. 

Yazar konuyla ilgili gorusunu soyle belirtiyor: (sayfa 224)

"Bir trajedi uzakta gerceklesir, buyuk olur ve cok sayida insani kapsarsa, o trajediyi daha uzak ve daha az duygusal bir perspektiften ele aliriz. Kucuk detaylari goremedigimizde, aci daha az canli, daha az duygusal oldugundan, kendimizi harekete gecmeye daha az mecbur hissederiz." 

Kitap, 2 kisimdan ve 11 bolumden olusmaktadir ve 292 sayfadir. Dili oldukca akici ve kolay okunan kitapta yazar henuz 18 yasinda iken yasadigi ve uzun sure hastanede tedavi gormesine neden olan yanik vakasi ile ilgili deneyimlerini de aktarmaktadir.



Ilgili Yazilar



Dan Ariely - Akildisinin Mantigi, Nurettin Gozubuyuk, 03.11.2013
Insanlarin Akildisi Davranislarindan Faydalanarak Basari Saglamak Mumkun Mu?, 15.05.2013
Dan Ariely - Akildisinin Mantigi, Irmak Parlat, 25.04.2013
Akildisinin Akil Almaz Mantigi, Murat Ekinay, 22.03.2015
Akildisi Davranislar Sergileyen Musteriyi Anlamak: Dan Ariely Roportaji
Nasil Para Harcariz? 1, Mithat Tosun, 13.05.2015
Davranissal Iktisat Nedir?, 19.09.2015
Insan Emek Verdigini Sever, Temel Aksoy, 05.05.2015
Yatırımcı davranışlarını anlatan en iyi 16 kitap!, 06.01.2015
Durust Olmamanin Ardindaki Durust Gercek (Kitap), 13.06.2016, Yetenekyonetimi.co
Akildisi Ama Ongorulebilir (Kitap), 06.02.2016, Yetenekyonetimi.co


Kitabin Kunyesi

Kitabin Adi: Akildisinin Mantigi - Evdeki ve Isteki Mantiga Baskaldirmanin Beklenmedik Faydalari
Yazar: Dan Ariely
Sayfa Sayisi: 292
Yayinevi: Optimist
Basim Yili: 2014
Orjinal Adi: The Upside of Irrationality: The Unexpected Benefits of Defying Logic
Ilgili Baglantilar: GoodReads, Amazon




Ayni Yazarin Kitaplarindan Oneriler




#295




quick edit


ANASAYFA

Benzer Yazilar

0 comments

GUNCEL YAZILAR


ONERILER

Oneriler...



YENI YAZI

Ofislerde Kahve Arasi (Infografik)




Toplam Yazı Sayisi:

instagram twitter pinterest

Icons made by Freepik from www.flaticon.com is licensed by CC 3.0 BY

#yetenekyonetimico

www.yetenekyonetimi.co
www.yetenekyonetimi.co
www.yetenekyonetimi.co