Looking for something?

Dunyayi Degistiren Gizli Anlasmalar - Obeziteden Bitcoine, McKinsey'den Robotlara... Ekonomik Hirslar Hayatimizi Nasil Sekillendirdi? (Kitap)

By IPEK ALVER OZPEHLIVAN,
Dunyayi Degistiren Gizli Anlasmalar - Obeziteden Bitcoine, McKinsey'den Robotlara... Ekonomik Hirslar Hayatimizi Nasil Sekillendirdi? (Kitap)

Gazeteci Jacques PerettiDunyayi Degistiren Gizli Anlasmalar isimli kitabinda 15 farkli konuya deginiyor. Ele aldigi konularin perde arkasini anlatiyor, fark edilmeyen - bazilari korkutucu sayilabilecek - gercekleri okuyucuyla paylasiyor.

Islenen konular arasinda sunlar var:

  • Nakit kullanimi yerine yeni nesil odeme sistemlerinin kullanima alinmasi
Gunumuzde cogu kisi, nakit para kullanmak yerine kredi kartini kullanmayi tercih ediyor. Internet uzerinden alisverisin yayginlasmasi ve hatta vazgecilmez olmasi ile birlikte once PayPal ardindan Apple Pay, AliPay gibi pek cok odeme sistemi de ortaya cikti. Facebook, Apple, Microsoft, Amazon, Google gibi teknoloji firmalari odeme sistemleri konusunda da yaris halinde.

Kredi karti ve diger odeme sistemleri ile daha kolayca ve yuklu tutarda alisveris yapilmasinin bir nedeni de, MIT'den Drazen Prelec tarafindan ortaya cikarilmis. Prelec'e gore, nakit para kullanan bir kisi bir "kacinma ani" yasiyor ve bu cok kisa anda para kaybi yasadgini hissedip aci duyuyor. Kitapta yer alan bir baska bilgi de, bir banknot uzerinde ne kadar fazla mikrop oldugunu gosteren arastirmanin kredi karti firmasi Visa tarafindan yapilmis olmasi.
  • Wall Street ve yasanan kaos
ADM, Bunge, Cargill ve Louis Dreyfus dunyanin en buyuk gida sirketleri. Bu sirketler, dunyadaki bugday uretiminin 90%'ini kontrol ediyor. Kitabin bu bolumunde, bu dirt buyuk firmanin tahil fiyatlarini nasil kontrol ettikleri ve bunun sonuclari ele aliniyor. 
  • Cayman Adalari ve vergi oranlari
Google, Facebook, Starbucks, Amazon gibi buyuk firmalarin iliskili oldugu Cayman Adalari'nin hikayesi bu bolumde anlatiliyor.
  • Esitsizligin ticari bir firsat olarak nasil degerlendirildigi
Orta sinif, tum dunyada yok oluyor ve bu durum toplumlari geri donusu olmayan bir yola surukluyor. Dunya uzerindeki zenginligin cok buyuk kismi, sadece cok az sayidaki kiside toplanmis durumda. Gelir dagilimindaki esitsizlik ve sonuclari bu bolumde isleniyor. 
  • Gidanin ve beslenme duzeninin insan sagligini nasil etkiledigi
Bu bolumdeki en carpici noktalardan birisi, Vucut Kitle Indeksi'nin, 1945 yilinda Met Life'in bir calisani tarafindan ortaya atilmis olmasi. Elindeki verileri inceleyen Louis Dublin, saglik sigortasi icin odenen ucretlerin musterilerin kilolariyla dogru orantili oldugunu tespit etmis ancak gazeteci Guerin'in de vurguladigi uzere VKI herhangi bir bilimsel gercege dayanmiyormus.

Bu bolumde ayrica, diyet yapanlarin 90%'inin onceki diyetlerini yarida birakip tekrar diyete baslamis olanlarin olusturdugu vurgulaniyor. Yeni nesiller giderek daha sisman hale geliyor. Diyet yapanlar genellikle yagi azaltilmis "light" urunlere yoneltilse de, asil gercek vucudumuza her gecen gun daha  fazla seker giriyor alusu. Seker tuketiminin artmasi basta obezite olmak uzere cesitli olumsuzluklara ve hastaliklara yol aciyor. Kitapta vurgulanan diger bir nokta ise, bu tur hastaliklara care bulmasi beklenen biliminsanlarinin aslinda gida firmalari tarafindan finanse ediliyor olusu.
  • Ilaclarin modern hayatin vazgecilmezi haline gelmesi
ABD'de 2000 yilinda yetiskinlerin 8%'i 5 ya da daha fazla receteli ilac kullaniyordu. 20 yildan daha az bir surede bu rakam 2 katina cikti. (sayfa 144) Ilac endustrisinin bel kemigi "3 buyuk D" uzerine kurulmustur: Depresyon, diyabet ve demans. (sayfa 145) Bu bolumde, ilac firmalarinin piyasaya care olarak surdukleri ilaclardan hemen once cesitli belirtileri listeyerek bunlari bir hastaligin belirtisi olarak ilan etmeleri de anlatiliyor. Bu belirtilerden bazilarinin muglak oldugu da belirtiliyor. Bu sekilde, ilaclarla aslinda modern hayatin tedavi edilmeye calisildigi vurgulaniyor.
  • Hangi isi yaptiginin insanin bir nevi kimligini belirliyor olusu
Bu bolumde, F. Taylor'in Blimsel Yonetim Ilkeleri kitabinda anlattigi verimlilik ilkelerinin ortaya cikisi ile Tom Peters ve Robert Waterman'in kaleme aldigi In Search of Excellence: Lessons from America's Best-Run Companies kitabinin perde arkasi anlatiliyor.

Uber, Airbnb gibi yeni nesil sirket modelleri bazi kisileri istedikleri kadar calistiklari bir (ek) is sahibi yapmis olsa da, bu calisma modellerinin bazi olumsuz yanlari da bu bolumde tartisilmis.

Dunyayi Degistiren Gizli Anlasmalar - Obeziteden Bitcoine, McKinsey'den Robotlara... Ekonomik Hirslar Hayatimizi Nasil Sekillendirdi? (Kitap)
  • Planli eskitme muhendisligi (satin aldigimiz elektrikli esyalarin kullanim omrunun net sekilde belirlenmis olmasi)
Planli eskitme anlayisi beraberinde surekli yukseltme anlayisini da getirmistir. Bugun bir iPhone satin alan kisi, cok kisa bir sure sonra telefonun yaziliminda guncellemeler yapilacagini biliyor. Her yil, iPhone'un yeni bir modeli piyasaya cikiyor. Dolayisiyla, bir iPhone'un "en yeni" olarak kalma suresi sadece 12 ay.

Satin aldigimiz tum elektrikli esyalara firmalar tarafindan bir kullanim omru belirleniyor. Cogu zaman, tamir ettirmek yenisini satin almaktan daha pahali oldugu icin tercih edilmiyor. 
  • Her seyi bilen bir firmanin gucu elinde tutmasi
McKinsey firmasi calisanlarinin daha sonradan The War For Talent ismi ile kitap haline getirdikleri "yetenek savaslari" kavraminin ortaya cikisi bu bolumde anlatiliyor.  Malcolm Gladwell'in McKinsey hakkinda 2002 yilinda The New Yorker'da kaleme aldigi The Talent Myth isimli makaleye de gonderme yapilmis.
  • Kurumlarin neden ve nasil yonlendirici oldugu,
Buyuk firmalarin cesitli ulkelerde hukumetlerle iliskisi bu bolumde incelenmis.
  • Medya tarafindan gizlenen gercekler,
Medyanin dunya capinda belirli isimlerin elinde olmasi ve yapilan yayinin icerigi bu bolumde anlatiliyor.
  • Robotlar ve gelecek,
Bu bolumde, robotlarin hayatimiza yavas yavas girmesi ve onlarla nasil yasamaya baslayacagimiz anlatiliyor.
  • Teknolojinin onde gelen 5 sirketi,
Google, Apple, Facebook, Microsoft, Twitter ve diger buyuk teknoloji firmalari ile ilgili detaylar paylasiliyor.
  • Asya'nin kurallari bastan yazmasi ve kuresellesme,
Kuresellesmenin getirdikleri ve Cin'in ticaretteki yeri anlatiliyor.
  • Gunumuzde yeni bir dunya duzeninin olusmasi
Yeni dunya duzeni ile ilgili bir ornek paylasiliyor.

Timas Yayinlari tarafindan 2019 yilinda basilan Dunyayi Degistiren Gizli Anlasmalar 448 sayfa.


Kitabin Kunyesi

Kitabin Adi: Dunyayi Degistiren Gizli Anlasmalar - Obeziteden Bitcoine, McKinsey'den Robotlara... Ekonomik Hirslar Hayatimizi Nasil Sekillendirdi?
Yazar: Jacques Peretti
Sayfa Sayisi: 448
Yayinevi: Timas
Basim Yili: 2019
Kategorisi: Populer Kultur, Arastirma Inceleme
Orijinal Adi: The Deals that Made the World
Ilgili Baglantilar: GoodReads, Amazon




Diğer kitaplar için: yetenekyonetimi.co kitaplık



Edit

Related Articles

Iletisim

Name

Email *

Message *