Ne aramıştınız?

Eleştirel Okuma Becerinizi SQ3R Yöntemi ile Nasıl Geliştirirsiniz?

By IPEK ALVER OZPEHLIVAN,
# Elestirel Okuma Becerinizi SQ3R Yontemi ile Nasil Gelistirirsiniz?


Çoğu kişiye neden kitap okuduğunu sorarsanız, öyle tahmin ediyorum ki alacağınız yanıtlar arasında 'kendimi geliştirmek' için seçeneği mutlaka yer alacaktır. Peki, okuduklarımızla kendimizi nasıl geliştirebiliriz? Okuduklarımızı nasıl daha iyi hatırlayabiliriz?

Son zamanlarda kendi okuma yöntemimi iyileştirmeye çalışıyorum. Okuduklarım aklımda daha fazla kalsın istiyorum çünkü. Mevcut bilgimle edindiğim yeni bilgileri bağlantılı hale getirerek nasıl kullanabilirim sorusunun cevabını bulmaya çalışıyorum kısaca.

Daha iyi bir kitap okuyucusu olmak mümkün mü?

Bu sorunun cevabı kısaca evet, mümkün ancak bunun için çaba harcamanız gerek. Doğru içerikte kitapları okursanız ve kitap okumayı doğru bir yöntemle yaparsanız gerçekten de daha iyi bir kitap okuyucu olabilirsiniz. İyiden kastettiğim şeyi açıklayayım hemen. Aslında daha verimli demek istiyorum. Daha verimli ve elde ettiğiniz bilgiyi daha rahat şekilde kullanabilmek, konular arasındaki bağlantıyı daha rahat keşfederek yorumlamak iyiden kastettiğim. Tüm bunlar aslında eleştirel (kritik) düşünme becerinizle de ilintili aslında.

Birazdan bahsedeceğim eleştirel okuma yönteminde okuduğunuz kitap, makale ya da kelime sayısına odaklanmamanız gerekli, yoksa bu yöntemin çok verimsiz olduğu kanısına kapılabilirsiniz. Özellikle bu yöntemi ilk kullanmaya başladığınızda. Çünkü bu yöntemi kullanmak sizi yavaşlatacak ancak okuduğunuzu daha iyi anlar ve özümser hale geleceksiniz.

SQ3R Yöntemi ile Eleştirel Okumak

SQ3R’nin açılımı ’Survey, Question, Read, Recite, Review’ yani ‘göz gezdir, sorgula, oku, anlat, değerlendir’. Bu yöntem bir eğitim psikoloğu olan Francis Pleasant Robinson tarafından 1946 tarihli ‘Etkili Çalışma’ isimli kitapta ordu personelinin okuma becerilerini artırmak için geliştirilmiş. Bu strateji özellikle anlaşılması için dikkat gerektiren yapılandırılmış metinler ile kitaplar için etkilidir. Akademik makaleler de bu yöntemle okunabilir. Bu beş aşamalı yöntem ile aktif bir okuma yaparak eleştirel düşünme becerisini geliştirmek de mümkündür (Hornbrook, 2020).

1.Adım - Göz gezdir - Ne ile karşılaşacağınızı anlamaya çalışın.

Okuyacağınız makaleye ya da kitaba başlamadan önce metnin yapısını inceleyin. İçindekiler sayfasına, alt başlıklara göz gezdirin. Bir kitap okuyacaksanız, kaç bölümden oluştuğuna ya da bir makale okuyacaksanız, kaç paragrafın bulunduğuna dikkat edin. Bu adımdaki amaç okuyacağınız materyalin yapısını iyice anlamak.

2.Adım - Sorgula - Keşfetmenin yollarını arayın.

Bu kitabı veya makaleyi okumak için zamanınızı ayıracaksınız ve aslında zamansal olarak bir yatırım yapacaksınız. Öncelikle bu yatırımınızın karşılığını alabilmek için amacınızı belirleyin ki, zamanınızı en iyi şekilde değerlendirmiş olun. Her başlık için aklınızdaki soruları yazın. O başlık size ne ifade ediyor? O başlığı okuyarak ne öğrenmeyi veya neyi anlamayı hedefliyorsunuz?

Bu soruları kalem kağıt kullanarak not alabileceğiniz gibi bilgisayarınızda dijital not defterinize de yazabilirsiniz. Hangi yöntem size daha uygunsa onu kullanın.

3.Adım - Okuma - Dikkat dağıtıcı tüm öğeleri sonlandırın.


Bu adım iki alt adımdan oluşuyor.

3.1. Metni elinizde bir kalem olmadan hızlıca okuyun. 

Bu, metni ilk okumanız olacak.

3.2. Aktif okuma - Metni notlar alarak, işaretlemeler yaparak okuyun. 

Unutmayın, paragrafların ilk cümleleri genellikle o paragraftaki ana fikri yansıtır, sonraki cümleler ise ana fikri destekleyen, ek bilgi ve örnekler veren cümlelerdir. Paragrafın son cümlesinde ise sıklıkla önemli noktalar belirtilir.

Bu aşamada, 2.adımda not aldığınız sorulara cevaplar oluşturmaya çalışın. Bu cevaplar, metinde doğrudan yer almış olabilir ya da ima edilmiş olabilir. Eğer, sorularınızdan bazıları cevapsız kaldıysa bunun birkaç nedeni olabilir. Okuduğunuz metin ya da kitap, kapsam olarak bu soruları daha yüzeysel geçmiş olabilir. Bu durumda ek okuma yapmanız yarar sağlayabilir. Ya da, sorularınızı yanlış kurgulamış olabilirsiniz, bu durumda ise sorularınızı yeniden düzenleyebilirsiniz. Makalenin veya kitabın hangi derecede teknik olduğuna ya da gerektirdiği uzmanlık seviyesine göre beklentilerinizi ayarlayabilirsiniz.

Aktif okuma tarzınızı kendiniz oluşturmalısınız. Kısaltmalar, kendinize ait işaretlemeler vb kullanabilirsiniz. Bir tarz oluşturmanız, okuma sisteminizi geliştirmeniz adına çok önemlidir. Elinizde kalemle okuma yapmaya başladıktan sonra size en iyi gelen tarzı zaten oluşturacaksınız.

4.Adım - Anlat - Düşüncelerinizi dile getirin.

Bu adım, eleştirel düşünme ile doğrudan ilgilidir. Eğer mümkünse, okuduğunuz paragrafların ana noktalarını sesli olarak dile getirin. Bunu yaparken de şunları göz önünde bulundurmanızda fayda var:
- Okuduklarınıza katılıyor musunuz? Yazar ile aynı fikirleri paylaşıyor musunuz?
- Eğer, yazar ile aynı fikirde değilseniz, sizin görüşleriniz neler? Yazara hangi noktalarda eleştiri getirebilirsiniz?
Bu adım, eleştirel düşünerek ve önceki bilgilerinize başvurarak yeni bilgiler yaratmakla ilgili. Literatüre katkı sağlamak işte tam da bu adımda başlıyor. Çünkü bu adımı gerçekleştirmediğiniz bir okuma yaparsanız, elinizdeki metni sadece pasif olarak okumuş ve belki birkaç paragrafı işaretlemiş olursunuz. Ancak bu adım ile birlikte okuma çabanızı kendinizden bir şeyler katarak bilgi üretmeye dönüştürebilirsiniz.

5.Adım - Değerlendir - Okuduğunuz metni tam anlamıyla içselleştirmek için gözden geçirin ve bir değerlendirme yapın.

Okuduklarınızı bir kez daha gözden geçirin. Yazarın vurguladığı noktaları ve bunlara dayanarak oluşturduğunuz aktif okuma notlarınız ile kendi çıkarımlarınızı değerlendirin.

Beş ana adımdan oluşan bu yöntemi kullandığınızda okuduğunuz kitaba veya metne daha fazla zaman ayıracaksınız. Ancak, okuduklarınız da aklınızda daha fazla kalacak. Okumak tam anlamıyla bir keşfetme sürecidir. Eleştirel okuma yöntemi ile eleştirel düşünme becerisini geliştirmek mümkündür. Eleştirel düşündüğünüzde okuduklarınızı hemen kabullenmezsiniz. Tam tersine kendi dünya görüşünüz ile yazarın görüşleri çoğu zaman çelişecektir. Önemli olan size sunulan bilgiyi doğru şekilde sorgulayarak kendinizi daha iyiye taşıyabilmenizdir.






Edit

Related Articles

Iletisim

Ad

E-posta *

Mesaj *

yetenekyonetimi.co newsletter

İki haftada bir kez pazar kahvene eşlik etmek için yayınlanıyor.

powered by TinyLetter

yetenekyonetimi.co'da yazı var.
Rastgele bir yazı göster!